Deniz suru boyunca ilerleyip surun kesintiye uğradığı noktadan kuzeye doğru dönüldüğünde, özgün giriş kısmı günümüze kadar korunmuş olan paleastraya ulaşılır. Paleastra, antik gymnasiumların bir bölümü olup güreş, beden eğitimi ve sportif faaliyetlerin gerçekleştirildiği alan olarak bilinir. Antik çağda spor ve eğitim büyük önem taşıdığından, bu yapılara mimari açıdan da özel bir değer verilmiştir. Spor yapılarının gelişmiş mimari özellikler kazandığı dönemlerde, en nitelikli bölümlerden biri genellikle paleastra olmuştur Türkiye’de Hristiyanlık Açısından Önemli Merkezler.
Gymnasium ile paleastra arasında bazı farklar bulunduğu öne sürülmüştür. Örneğin, paleastranın daha çok çocuklar için, gymnasiumun ise genç erkekler için kullanıldığı ya da gymnasiumların kamusal, paleastraların ise daha özel yapılar olduğu yönünde görüşler vardır. Ancak bu ayrımların kesinliği sınırlıdır. Büyük kentlerde bir paleastranın yanı sıra birden fazla gymnasiumun bulunduğu bilinmektedir. Alandaki merdivenlerden çıkıldığında, paleastranın orta bölümüne ulaşılmaktadır.
Mimari Özellikler ve Trikonkhos Planı
Paleastra, şehrin deniz tarafındaki surlarla ve batısında yer alan hamam yapısıyla bitişik bir konumdadır. Yaklaşık 1000 metrekarelik bir alana yayılan bu bölüm, Trikonkhos planlı bir yapı olarak tanımlanmaktadır. Trikonkhos, üç yarım daire planlı ve yarım kubbeyle örtülü mekânın merkezi bir ana mekâna eklenmesiyle oluşan mimari bir tiptir. Bu plan tipi, Roma ve erken Hristiyan mimarisinde sıkça görülür. Benzer bir örneğe Side’de, piskoposluk bazilikasının kuzeyinde yer alan üç apsisli trikonkhos yapısında da rastlanmaktadır Tour Packages Bulgaria.
Paleastranın zemini mozaik taşlarla döşelidir. Doğu Roma (Bizans) İmparatorluğu döneminde bu alanın işlevinde değişim yaşanmış ve zamanla ticari bir mekâna dönüşmüştür. Bu durum, kentin sosyal ve ekonomik yapısındaki dönüşümün mimariye yansıması olarak değerlendirilebilir.
Hamam Yapıları ve İşlev Değişimi
Paleastranın hemen batısında bitişik durumda bulunan hamam yapısının inşası MS 4. yüzyıldan daha erken bir tarihe uzanmaktadır. Bu yapı, 4. yüzyılın ortalarında işlevini yitirmiş; yaklaşık bir yüzyıl sonra ise farklı amaçlarla kullanılmaya başlanmıştır. Paleastranın güneyinde yer alan diğer hamam yapısı ise MS 250 yılı civarında inşa edilmiştir.
Bu hamamın paleastraya bakan giriş kısmında, Anemurium’da eski bir gelenek olarak kabul edilen sade bir öğüt yer alır: “KALO”, yani “İyi banyolar”. Bu yazı, büyük nişin hemen önünde konumlanmıştır. Ancak Bizans döneminde kentin ekonomik ve sosyal gücünün azalması, hamam kültürünü de etkilemiştir. Su temini ve ısınma sorunları nedeniyle hamamlar eski işlevlerini kaybetmiş, odalar yıkanma amacı dışında kireç ocağı, çömlekçilik ve cam işçiliği gibi üretim alanlarında kullanılmaya başlanmıştır. Bu süreçte kentin hamam ihtiyacı ise girişte yer alan daha küçük bir hamam yapısı tarafından karşılanmıştır.
Gezi Rotası ve Çalışmanın Önemi
Hamam yapısının bölümleri kısaca tanıtıldıktan sonra güzergâh, otopark alanına doğru devam eder. Bu gezi rotasının anlatımı ve gezilmesi yaklaşık bir saat on beş dakika sürmektedir. Alanın daha anlaşılır hâle gelmesi ve ziyaretçiler için kolay izlenebilir bir rota oluşturulması amacıyla yönlendirme levhalarının yerleştirilmesi ve patikaların düzenlenmesi planlanmaktadır. Bu çalışma, Anemurium Antik Kenti’nin daha iyi tanıtılması ve rehberler ile ziyaretçiler için kapsamlı bir kaynak oluşturması bakımından önemli bir katkı sunmaktadır.
